साहित्य मेलामा नेपालको सार्वभौमिकता र राष्ट्रियता


देश कमजोर हुने र सार्वभौमिकता गुम्ने जनताले देश केहि गर्नै नसक्ने गरी कमजोर भयो भन्ने स्विकारेर आशा छोडिदिएपछि नै हो।

  • “हामी कति सार्वभौम” भन्ने शिर्षक रहेको एउटा कार्यक्रम देखेको थिएँ यसपटकको “एनसेल साहित्य मेलामा”। कार्यक्रमको उद्घाटकै दिन। नेपाल जतिसुकै कमजोर भएको किन नहोस्, देशभित्रबाट आफ्नै सार्वभौमिकतामाथी प्रश्न उठाएर कार्यक्रम गर्न लागेको देख्दा अचम्म लागेको थियो। बहस सबै कुराको हुनसक्छ र कार्यक्रमको नाम राख्ने आयोजकहरुको अधिकारमा कसैले प्रश्न गर्न सक्दैन। तथापि, नेपाल अब सार्वभौमिक देश होइन है भनेर यसलाई एउटा स्विकार्य अभिमत जस्तो बनाउने प्रयासको बारे चनाखो हुनैपर्छ। नेपालको सार्वजनिक वृत्तमा यस्ता केहि लेखक, स्तम्भकार, राजनीतिज्ञ र अन्य पात्रहरु छन्, जसले हाकाहाकी नेपालले केहिगरे पनि भारतको प्रभावबाट पर बस्न नसक्ने हुँदा बरु लम्पसार नै परे हुन्छ भन्ने तर्क गरिरहन्छन्। उनीहरुको उद्देश्य स्पष्ट छ: यस्तो सोच र बहस बारम्बार दोहोर्याएर नेपालीहरुमा रहेको अगाध देशप्रेम र आफ्नो देशको सार्वभौमिकताको भावनालाई विस्तारै कमजोर बनाउँदै जाने र नेपाल पुरै हारिसकेको पराधीन देश हो भन्ने सोच स्थापित गराउने। नेपाल अन्य देशको पुरै पराधीन भैसकेको छ भन्ने सोच आम नेपालीहरुको निम्ति अकल्पनीय छ, एक हिसाबले बर्जित छ। देश कमजोर बनाउन चाहने माथी उल्लेख गरेका जस्ता पात्रहरुको काम यहि बर्जित सोचलाई बिस्तारै स्विकार्य बनाउँदै जाने र देशभित्रका मानिसहरुको सो भावनालाई कमजोर बनाउनु हो।साहित्य मेलाका आयोजकहरुलाई आफुले प्रकाशित गरेको पुस्तक (प्रयोगशाला- सुधीर शर्मा) को बारेमा छलफल होस्, किताब अझ बिकोस् भन्ने लाग्नु स्वभाविकै हो। तर त्यसको निम्ति यस्तो शिर्षकको छलफल कार्यक्रम राख्नु खेदजनक छ। आयोजकहरुले पछि कार्यक्रमको नाम परिवर्तन गरेर “अन प्रयोगशाला” राखेछन्, त्यसको निम्ति उनीहरुलाई धन्यवाद। आगामी दिनहरुमा यस्ता गल्तिहरु नहुन् भन्ने कामना।
  • फेरी कुरा देशकै बारेमा र माथि उल्लेख गरेका पात्रहरुकै बारेमा। साहित्य मेलामा अर्को कार्यक्रम थियो, राष्ट्रियताको पुनर्परिभाषा बारे। यस कार्यक्रम र यसका सहभागीहरुका बारे भन्न सकिने धेरै कुरा भएपनि एकजनाले फेसबुकमा लेख्नुभएको यो स्टाटस नै काफि हुने हुँदा अरु कुरा थप्न आवश्यक ठानिँन :

मदनकृष्ण को जोक र विद्वानहरूको खोक, Ncell Lit Fest बाट:

हिजोको एउटा सेशनमा मदनकृष्णले नेपालमा नेपालीहरू भेटिन छाडेको (जातजाती मात्र भेटिन थालेको) बारे एक जोक सुनाए ।

त्यसपछिको अर्को सेशन चाही त्यही जोकको anti-climax बन्ने अपेक्षा गरिएको थियो (Theme थियो: नेपाली राष्ट्रीयताको पुनर्परिभाषा), तर सञ्चालक र तीन वक्ताहरू सबै झाडीमा लौरो हानेर बसिरहे, पोयो फुकाएनन् ।

समस्या के देखियो भने नेपाली राष्ट्रियताको पुनर्परिभाषा चिच्याई चिच्याई गरिरहेको मुल दस्तावेज (अन्तरिम सम्विधान २०६३ को धारा ३ र त्यसैको थप व्याख्या गरिएका धाराहरू २१, ३३घ, ३५.१०, ३५.१४, ६३.४, ६३.५ आदि) लाई acknowledge गर्न र credit दिन मञ्चका चारै पण्डितहरू अनिच्छुक देखिए । कारण बुझ्न कठिन छैन । कारण के हो भने यी विद्धानहरू नेपाली राष्ट्रीयताको पुनर्परिभाषाको ठेक्का र श्रेय उनीहरूकै लेखनीलाई भएको कुरा बुझियोस् भन्ने चाहन्थे । दुर्भाग्य, कसैले पनि बुझिदिएनन् 

______________________________________
अन्तरिम सम्विधान २०६३; धारा ३. राष्ट्र:
बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक विशेषतायुक्त, समान आकांक्षा र नेपालको राष्ट्रिय स्वतन्त्रता, अखण्डता, राष्ट्रिय हित तथा समृद्धिप्रति आस्थावान् रही एकताको सूत्रमा आवद्ध सबै नेपाली जनता समष्टि रुपमा राष्ट्र हो ।

Interim Constitution 2007; Article 3. Nation:
Having multi-ethnic, multi-lingual, multi-religious, multi-cultural characteristics with common aspirations, and being committed to and united by a bond of allegiance to national independence, integrity, national interest and prosperity of Nepal, all the Nepali people collectively constitute the nation.
____________________________________

What Taslima Nasreen thinks does not matter


Disclaimer: If your age is not suitable to consume adult jokes and abuses, please do not read this post. Do not recommend this post to those people.

Yesterday, Taslima Nasreen was scheduled to address a literary program in Kathmandu, Nepal. That’s when she tweeted,”My nepali friends, I missed my flight to go to Kathmandu today. I forgot to bring my passport as I didn’t consider Nepal a foreign country.”

It is the hallmark of South Asian population to be hypocritical. We are not comfortable with critical thinking. As long as somebody criticizes Islam, Hindus appreciate the “intellect” of that person, and start throwing stones as soon as the same “open-minded” person says something slightly unconventional about Hinduism. In Nepal, we also love people who criticize what we don’t like and start calling names as soon as somebody drops hints of being critical of our own prejudices. People of small countries have big egos. People of poor regions have rich prejudices. What Taslima Nasreen has faced for almost two-decades is a representative of this psychological trait we South Asians share.

This has been showed many times by the people of Nepal, India, Bangladesh and so on. Yesterday, after Nasreen’s tweet, there was a flurry of replies saying “how dare she not know about Nepal being an independent country.” But there were some tweets like this (by Editor Gunaraj Luitel) that showed agreement and sympathy to what Nasreen had said. I sent a few tweets too (more on that later) and moved on to other issues. Today morning, I found out that one twitter user (link might contain profanity) with no follower and no tweet used some foul words against Nasreen, citing which the writer decided to cancel her trip to Nepal (contains profanity). There were also some stupid reactions by news outlets like this which displayed their inferiority complex by writing what they wanted to hear: “she did not carry her passport thinking Nepal was part of India.”

In all this, I have a few thoughts I would like us to ponder about:

Continue reading